4. Sınıf Türkçe Cümlenin Öğeleri Testi

Bir duyguyu, düşünceyi, durumu anlatan bir veya daha çok sözcükten oluşmuş söz öbeklerine ‘cümle’ denir. Cümle içerisindeki sözcüklerin tek başına ya da diğer sözcüklerle grup olarak yaptıkları göreve ise öge denir. Cümlenin kuruluşunda mutlaka olması gereken ögeler temel ögelerdir. Bunlar yüklem ve öznedir. Cümlenin anlamını çeşitli yönlerden açıklayan unsurlar ise yardımcı ögelerdir. Cümlenin ögeleri yüklem, özne, nesne ve tümleçlerdir.
1. Yüklem
Cümlede yapılan işi, hareketi, yargıyı belirten unsurlardır. Cümlenin ögeleri arasında temel öge grubundadır. Cümle yüklem üzerine kurulur. Yüklem olmadan cümle kurulmaz. Diğer ögeler yüklemin anlamını tamamlar veya destekler. Türkçe dilbilgisi kurallarına göre yüklem cümlenin sonunda bulunur.
• Tatilde yaşadıklarımı sana sonra anlatırım. (anlatırım yüklem)
• Kitap okudum. (okudum yüklem)
Fakat günlük konuşmalarda yüklemin yeri cümle içerisinde değişebilir. Yüklemin sonda olmadığı cümlelere ‘devrik cümle’denir.
• Görmedim Mehmet amcayı. (görmedim yüklem)
• Dokunma benim oyuncağıma. (dokunma yüklem)
2. Özne
Cümlede yüklemin bildirdiği işi, oluşu veya durumu yapan ögedir. Özne, cümlenin temel ögesidir fakat her cümlede bulunmak zorunda değildir. Cümlede özneyi bulmak için yükleme “kim, ne?” sorusu sorulur.
• Annem ayakkabı aldı. ( kim? Annem- özne )
• Kitap yere düştü. ( ne? Kitap- özne)
3. Zarf Tümleci
Yer, yön, zaman, durum bildirerek yüklemi tamamlayan cümle unsurudur. Cümlenin ögelerinde yardımcı ögeler arasındadır. Cümle içerisinde zarf tümlecini bulmak için yükleme “nasıl, niçin, ne kadar, ne zaman, kim tarafından, ne tarafından” soruları sorulur.
• Buralarda dolaşmayı çok seviyorum. ( ne kadar? Çok- zarf tümleci)
• Karanlıkta bir kedi gördüm. (ne zaman? Karanlıkta- zarf tümleci)
4. Dolaylı Tümleç
Yüklemde bildirilen yargının gerçekleştiği yeri ve yönü gösteren ögedir. Dolaylı tümleç yükleme sorulan “kime, kimde, kimden, nereye, nerede, nereden, neye, neyde, neyden?” soruları sorularak bulunur.
• Ahmet saati cebine koydu. (nereye? Cebine- dolaylı tümleç)
• Evde tek başına oturuyordu. (nerede? Evde- dolaylı tümleç)
Cümlenin ögelerinden özne, nesne, zarf tümleci, dolaylı tümleç cümle içerisinde birden fazla olabilir. Ancak yüklem her zaman tektir.

Tümünü Gör
TESTİ ÇÖZMEYE BAŞLA

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir